Ligji i pagës minimale

Në një konferencë për media Partia Social Demokrate e Kosovës tregoi që e ka me urgjencë ligjin mbi pagën minimale . Me këtë ligj synohet që qytetarit të Kosovës t`ia “ngrisin” pagën në pragun minimal prej 250 eurosh nga 170 euro sa është sot . Sipas kësaj partie me ligj duhet të bëhet paga e mbijetesës dhe jo me marrëveshje në mes punëdhënësit dhe punëmarrësit . Kjo është jo njerëzore dhe jo e drejtë për ata që lirinë e shohin si të shenjtë dhe ligjin si mbrojtës të së drejtave dhe jo si kufizim i saj .

Shkruan: Shkumbin Gashi

Paga minimale prej 170 eurosh është vendosur ne vitin 2011 . Kësaj page nëse i kalkulohet shkalla e inflacionit nga viti 2010-2018 , pra i humbjes së fuqisë blerëse të parës ,i bie se kjo vlerë prej 170 eurosh ne vitin 2010 sot do të vlenin 203 euro . Pra, PSD po kërkon me ngulm që paga minimale të rritet nga 203 euro në 250 euro . Nëse këtij kalkulimi ia shtojmë edhe rritjen e indeksit të qmimeve prej 2.2 % në vit , atëherë paga minimale që do të përcaktohet me ligj e kërkuar nga PSD është më e vogël se paga minimale e vitit 2010 . Për të thjeshtuar : Me ligjin e pagës minimale të vitit 2011 që ishte 170 euro , shporta jonë e blerjeve do të ishte pak më e madhe se sa shporta e blerjes me pagën minimale të propozuar nga Visar Ymeri për vitin 2019 prej 250 euro . Pra , paraja si sasi shtohet por jo edhe fuqia e saj . Për ekonominë paraja ka vlerë sipas fuqisë blerëse të saj dhe jo numrin si variabël . Shtrohet pyetja , çfarë po kërkon PSD ? Ajo po kërkon vazhdimin e skllavërisë . Kjo parti kërkon të bëjë ligj pagën skllavëruese .

Në kohën kur kërkesa për punë e barazon dhe raste-raste është më e ulët se sa oferta për punë ligji mbi pagën minimale veç do ta dëmtonte mundësinë e gjithsecilit për një pagë më të lartë . Nëse oferta për punë është me e madhe se kërkesa , atëherë natyrshëm paga do të rritet . Pozicioni negociues i një punëkërkuesi ndaj një punëdhënësi është duke u përmirësuar ndjeshëm ndërsa ky grup partiak socialist politik , me nguti do që këtë pozicion të përmirësuar të punëkërkuesit ta shkatërron me një ligj idiot . Ligji i pagës minimale i ndihmon që një personi pa asnjë aftësi të marrë pagë mbijetese . Por një person pa asnjë aftësi nuk i ndihmon ndërmarrjes . Ndërmarrja është e detyruar t`a largoj nga puna . Ligji i pagës minimale nuk e ndalon dot largimin e tij nga puna , prandaj ky ligj nuk luan asnjë funksion të mirë në ekonominë reale . Ai obligon pagesën prej 250 euro që në asnjë rast nuk do të zbatohet .

Sot , kur një punëmarrës mund ta negocioj pagën e tij fillestare , ngrihet ky grup socialist që në emër të populizmit , tenton të shfrytëzoj naivitetin e qytetarin , dhe pagën prej skllavi të vitit 2011 ta shndërroj në pagë skllavi të vitit 2019 . Kë do ta mashtroj kjo parti ? Paga është diqka që negociohet në zyrën e punëdhënësit , dhe jo në Kuvend të Kosovës , e aq më pak në zyret e partisë socialiste neomarksiste . Edhe vet Karl Marxi do të ishte kundër pagës minimale të përcaktuar me ligj . Edhe pse me shumë defekte në teoritë utopike të tij , ai nuk shkau aq shumë . Në kryeveprën e tij “ Teoria e Mbivlerës “ ai thotë që “Paga e punëtorit kufizohet me aq sa është absolutisht e domosdoshme për t`u mbajtur gjallë “. Në një vend tjetër thotë se :”Paga minimale është ajo pagë që e bën të mundshme që punëtori të marrë mëditje aq sa mund ta riprodhojë vetveten dhe të jetë i gatshëm që të nesërmen të jetë i aftë për punë “ . Pra , krye socialisti nuk pranoi pagën minimale dhe argumentonte se ky ligj legjitimon skllavërinë moderne , ndonëse kërkonte shumë më tepër se kaq . Në një ditë të bukur pranvere ngrihen nxënësit e tij të dal duarsh e të çoroditur dhe kërkojnë shpëtimin e punëtorit kosovar nëpërmjet pagës minimale . Kjo quhet hipokrizi . Edhe më keq kur kjo bëhet nga një grup politik .

Ligji mbi pagën minimale mund të ketë efekt negativ në ekonomi . Kur një ligj i pagës minimale e detyron pagën të mbetet mbi nivelin që balancon ofertën dhe kërkesën për punë , ai rrit sasinë e ofruar të punës dhe redukton sasinë e kërkuar të punës , të krahasuar me nivelin e ekuilibrit . Meqenëse ka më shumë punëtorë të gatshëm të punojnë se sa vende pune , disa punëtor mbesin të papunë .

. Ligji mbi pagën minimale e kufizon lirinë që një student , nxënës apo secilit që kërkon punë me gjysmë orari të gjejë atë punë . Nuk mund të ketë gjysmë page nëse paga minimale përcaktohet me 250 euro në muaj . Nëse paga përcaktohet me muaj , ajo nuk mund të paguhet me orë/pune , rrjedhimisht do të jetë e paligjshme dhe e dënueshme . Punëdhënësi nuk do të rrezikon shkeljen e ligjit dhe ia pamundëson studentit të punoj me gjysmë orar . Sipas ligjit , punëdhënësi do të jetë i detyruar ta punësoj më pagë 250 euro për gjysmë orari , ose do të vendos që të mos e punësoj fare . Me këtë rast , humb studenti mundësinë për punë me gjysmë orar , në anën tjetër punëdhënësi humb aftësitë e punëkërkuesit për shkak të ligjit të pagës minimalet .

Nëse një ndërmarrje ka vështirësi financiare , atëherë ligji mbi pagën minimale do të jetë garantuesi se kjo ndërmarrje do të shuhet shumë më shpejt . Pagat e punëtorëve paraqesin një nga shpenzimet më kryesore të ndërmarrjeve . Nëse kjo nuk lejohet të negociohet brenda ndërmarrjes , sepse ligji e ndalon , atëherë ky ligj është shkaktar i humbjes se vendeve të punës . Këto vende pune të humbura përkthehen në grupe të skemave sociale dhe barrë për financat shtetërore . Kështu rriten skemat sociale dhe shteti thellohet në borxhe deri në falimentim .

Katalaktika paraqet teorinë e shkëmbimeve në treg . Ky shkëmbim në treg bazohet në lirinë e veprimit të secilit në funksion të së mirës individuale . Njeriu është qenie oekonomikus . Ai veprimet e tij i përcakton rreth raportit të kostos dhe përfitimeve . Edhe paga është vendim i tij i lirë . Ai vendos se cila është paga minimale për aftësitë e tij . Ai vendos se sa ka nevojë për një pagë . Ai vendos se çka të blej dhe nga kush të blej . Liria nuk bëhet me ligje . Liria nuk vendoset nga Partia . Ajo nuk vendoset nga politika . Ajo duhet të mbrohet nga politika . Liria i takon individit dhe jo PSD . Jo Visar Ymerit .

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *